به گزارش "گسترش تولید و تجارت" طبق آمار گمرک جمهوری اسلامی از تجارت خارجی ایران در ۱۰ ماه ابتدایی سال جاری میزان صادرات کالاهای غیرنفتی با احتساب میعانات گازی و گاز طبیعی با ۲ر۳ درصد کاهش به ۳۵ر۶ میلیارد دلار رسیده است. همچنین میزان واردات کشور در این مدت با افزایش حدود ۲۲ درصدی به ۴۲ر۸ میلیارد دلار رسیده است. در جدول زیر آمار مقایسه‌ای میزان صادرات و واردات کشور در ۱۰ ماه نخست سال ۱۳۹۶ نشان داده شده است.

بنابراین آمار تجارت خارجی در ۱۰ ماه ابتدایی سال جاری مطابق ماه‌های گذشته نشان از افزایش چشمگیر واردات و کاهش صادرات کشور دارد. همچنین میزان تراز تجاری کشور در این مدت منفی ۷ر۲ میلیارد دلار بوده است. این درحالی است که در مدت مشابه سال گذشته میزان صادرات کشور درحدود ۱ر۴ میلیارد دلار از میزان واردات بیشتر بود.

در زمینه آمار تفکیکی بخش‌های صادراتی، از صادرات ۳۵ر۶ میلیارد دلاری در ۱۰ ماه ابتدایی سال جاری، ۵ر۷ میلیارد دلار سهم صادرات میعانات گازی، ۱۰ر۷ میلیارد دلار سهم محصولات پتروشیمی و ۱۹ر۳ میلیارد دلار سهم سایر کالاها بوده است. در جدول زیر آمار صادرات کشور در ۱۰ ماه ابتدایی سال جاری به تفکیک بخش‌های صادراتی نشان داده شده است.

همانطور که از جدول بالا مشخص است میزان صادرات میعانات گازی چه از نظر وزنی و چه از نظر قیمت دلاری با کاهش حدود ۸ر۳ درصدی همراه بوده است. همچنین میزان صادرات محصولات پتروشیمی نیز از نظر وزنی بیش از ۱۵ درصد و از نظر قیمت دلاری ۹ درصد کاهش یافته است. در بخش سایر کالاها نیز میزان صادرات از نظر وزنی ۳ر۹ درصد کاهش یافته و از نظر قیمت دلاری ۳ر۹ درصد افزایش یافته است.

متوسط قیمت دلاری هر تن کالای صادراتی غیرنفتی با احتساب میعانات گازی درحدود ۳۵۹ دلار بوده است که نسبت به سال گذشته ۵ درصد افزایش داشته است. همچنین هر تن کالای وارداتی با متوسط قیمت ۱۴۰۴ دلار وارد کشور شده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۱۰ درصد افزایش یافته است. بنابراین میتوان گفت محصولات صادراتی ایران در مقایسه با محصولات وارداتی از قیمت واحد بسیار کمتری برخوردارند به طوریکه محصولات وارداتی ۴ برابر محصولات صادراتی قیمت دارند.

مقاصد اصلی میعانات گازی صادراتی

همچنین مقاصد اصلی میعانات گازی صادراتی ایران در ۱۰ ماه ابتدایی سال جاری کشورهای کره جنوبی، امارات، ژاپن، چین و هند بوده‌اند. در جدول زیر مقاصد صادراتی میعانات گازی ایران در ۱۰ ماه ابتدایی سال جاری نشان داده شده است.

همانطور که از جدول بالا مشخص است کشور کره جنوبی با خرید بیش از نیمی از میعانات گازی ایران، بزرگترین مقصد صادرات این محصول محسوب می شود.

کالاهای عمده‌ی صادراتی

چنانچه تقسیم‌بندی تعرفه‌های ۸ رقمی، که کالاها را به کوچک‌ترین دسته‌ها تفکیک می‌کند در نظر بگیریم، در ۱۰ ماه ابتدایی سال جاری، «میعانات گازی» با ۵۶۷۹ میلیون دلار، «گاز طبیعی مایع شده» با ۱۹۲۷ میلیون دلار، «پروپان مایع شده» با ۱۲۱۳ میلیون دلار، «سایر روغن‌های سبک و فرآورده‌ها به جز بنزین» با ۸۱۰ میلیون دلار و «سنگ آهن هماتیت» با ۹۹۷ میلیون دلار و «متانول» با ۹۸۴ میلیون دلار در بین کالاهای صادراتی غیرنفتی رتبه‌های اول تا پنجم را داشته‌اند. در جدول زیر ده کالای اول در صادرات غیر نفتی ایران در ۱۰ ماه ابتدایی سال ۱۳۹۶ نشان داده شده‌است.

در تقسیم‌بندی کلی‌تر محصولات عمده‌ی صادراتی نیز «میعانات گازی» با ۵۶۷۹ میلیون دلار، «گازهای نفتی مایع‌شده» با ۴۵۴۵ میلیون دلار، «انواع پلی اتیلن» با ۲۹۱۹ میلیون دلار، «منو و پلی الکل‌های اشباع شده» با ۱۶۰۵ میلیون دلار و «فرآورده های با حداقل ۷۰ درصد نفت و روغن های نفتی» با ۱۵۹۵ میلیون دلار در صدر کالاهای صادراتی قرار دارند. در جدول زیر تقسیم بندی کلی تر محصولات صادراتی در ۱۰ ماه ابتدایی سال ۱۳۹۶ نشان داده شده‌است.

همانطور که در جداول بالا مشخص است طبق روال معمول عمده‌ی محصولات صادراتی «غیر نفتی» ایران را محصولات پالایشگاهی و پتروشیمی با فرآوری بسیار کم تشکیل داده‌اند و محصولات با ارزش افزوده جایگاه چندانی در صادرات غیرنفتی کشور ندارند.

نکته جالب توجه دیگر آنکه در آمار ده ماهه میزان صادرات «گاز طبیعی مایع شده»، در مقایسه با ماه قبل در حدود ۱ر۵ میلیارد دلار افزایش یافته است؛ به طوریکه در آمار صادرات ۹ ماهه میزان صادرات گاز طبیعی در حدود ۴۵۰ میلیون دلار گزارش شده بود اما در گزارش صادرات ۱۰ ماهه، این میزان به بیش از ۱ر۹ میلیارد دلار رسیده است.

کالاهای عمده‌ی وارداتی

در تقسیم بندی جزئی «قطعات منفصله تولید خودرو با ساخت داخل ۱۴ تا ۳۰ درصد» با ۱۴۰۱ میلیون دلار، «ذرت دامی» با ۱۲۵۱ میلیون دلار، «برنج» با ۹۹۴ میلیون دلار، «دانه سویا» با ۷۷۵ میلیون دلار و «خودرو سواری با حجم موتور ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰ سی‌سی» با ۶۸۳ میلیون دلار عمده محصولات وارداتی کشور در ۱۰ ماه ابتدایی سال ۱۳۹۶ هستند. در جدول زیر ده کالای اول وارداتی ایران در این مدت نشان داده شده است.

اما در یک تقسیم بندی کلی‌تر محصولاتی چون «قطعات منفصله تولید خودرو» با ۳۱۹۲ میلیون دلار، «خودرو سواری» با ۱۵۶۵ میلیون دلار، «ذرت» با ۱۲۷۵ میلیون دلار ، «گوشی و تجهیزات شبکه تلفن همراه» با ۱۰۰۱ میلیون دلار و «برنج» با ۹۹۴ میلیون دلار در صدر محصولات وارداتی ایران قرار دارند. در جدول زیر تقسیم‌بندی کلی‌تر محصولات عمده وارداتی ایران در ۱۰ ماه ابتدایی سال ۱۳۹۶ نشان داده شده است.

چنانچه در جدول بالا مشخص است خودرو و قطعات آن، محصولات کشاورزی و برخی محصولات با فناوری بالا از جمله کالاهای عمده وارداتی ایران هستند.

نکته جالب توجه در آمار واردات ماه های اخیر افزایش میزان واردات رسمی دستگاه های تلفن همراه بوده است که درپی اجرای قانون رجیستری تلفن همراه رخ داده است. اجرای این طرح موجب عدم صرفه قاچاق و ورود محصولات از مبادی رسمی شده است.

مقاصد عمده‌ی صادراتی

در ۱۰ ماه ابتدایی سال ۱۳۹۶ کشورهای چین، امارات، عراق، کره‌جنوبی و ترکیه عمده‌ترین مشتری‌های کالاهای ایرانی بوده‌اند. در جدول زیر ۱۰ کشور مقصد اول صادراتی ایران نشان داده شده است.

همانطور که از جدول بالا مشخص است در ۱۰ ماه ابتدایی سال ۱۳۹۶ میزان صادرات ایران به کشورهایی چون امارات و هند کاهش یافته و در مقابل میزان صادرات ایران به کشورهایی چون اندونزی، تایلند، کره جنوبی، ترکیه و چین افزایش یافته است.

مبادی عمده وارداتی

مبادی عمده محصولات وارداتی ایران نیز کشورهای چین، امارات، کره‌جنوبی، ترکیه و آلمان بوده‌اند. در جدول زیر مبادی عمده وارداتی ایران در ۱۰ ماه ابتدایی سال ۱۳۹۶ نشان داده شده‌اند.

چنانچه در جدول بالا مشخص است در ۱۰ ماه ابتدایی سال جاری میزان واردات ایران از تمامی شرکای اصلی تجاری افزایش یافته است. با اینحال میزان افزایش واردات از کشورهایی همچون فرانسه، هلند، سوئیس و امارات بیش از دیگر کشورها بوده است. نکته جالب توجه افزایش چشمگیر واردات ایران از کشورهای اروپایی است که موجب شده است سهم این کشورها از واردات ایران نیز افزایش یابد.