به گزارش "گسترش تولید و تجارت" در شرایطی که کشور حدود دو دهه است که با تحریم‌های ظالمانه خارجی رو‌به‌رو است، به‌نظر می‌رسد با توجه به تداوم تحریم‌ها علاوه بر آن‌که سیاستگذار حوزه دیپلماسی باید به‌دنبال رفع تحریم‌ها باشد، دولت باید بیشتر به‌دنبال خنثی‌سازی تحریم‌ها از راه‌های مختلفی همچون افزایش شرکای تجاری باشد.

شوک‌ به تجارت خارجی

در شرایطی که کشور درگیر تحریم‌های خارجی می‌شود اولین بخش از اقتصاد که دچار آسیب جدی می‌شود بخش تجارت و تراز تجاری کشور است،‌ در این شرایط در ابتدا فشار شدیدی به اقتصاد کشور وارد می‌شود چرا که میزان تجارت کشور آسیب می‌بیند و عملاً درآمدهای ارزی کشور به‌شدت کاهش پیدا می‌کند، در این موقعیت به اقتصاد کشور شوک جدی وارد می‌شود، برای کاهش این شوک باید رویکرد مناسبی از سوی دولت و سیاستگذاران اقتصادی اتخاذ شود تا تاب‌آوری اقتصاد کشور افزایش یابد، از جمله مهم‌ترین  اقدامات برای کاهش آسیب‌های تحریم، شناسایی شرکای جدید تجاری است، چرا که عملاً با اعمال تحریم‌های خارجی امکان صادرات کالا نیز به برخی از بازارها کاهش پیدا می‌کند؛ اما راه‌حل چیست؟

افزایش شرکای جدید‌ تجاری

بسیاری از کشور‌های دنیا در طول تاریخ به‌واسطه اختلافات سیاسی درگیر تحریم بوده و هستند، ابزار تحریم تلاش می‌کند کشور‌های تحریم‌شونده را تحت فشار قرار دهد تا رفتار این کشور‌ها تغییر پیدا کند، از طرفی کشور‌های تحریم‌شونده نیز تلاش می‌کنند با استفاده از راهبرد‌هایی که شاید مهم‌ترین آن‌ها شناسایی شرکای جدید باشد اقدامات کشور‌ تحریم‌کننده را خنثی کنند، چین و روسیه از جمله کشور‌هایی هستند که در طول تاریخ خود بارها مورد تحریم قرار گرفتند و توانستند تاثیرات مخرب تحریم را کاهش دهند.

چین چگونه‌ اثرات تحریم را کاهش داد؟

چین که در دهه 50 میلادی با تحریم‌های آمریکایی رو‌به‌رو بوده است برای مقابله با تحریم‌ها تلاش کرد روابط اقتصادی خود را با کشور‌های همسو به‌شدت گسترش دهد،‌ در نتیجه این سیاست، طی سال 1950 مراودات تجاری چین با کشورهای دوست (اردوگاه سوسیالیسم) 32.4 درصد رشد کرد و این روند تا سال 1951 ضمن تداوم سیر صعودی به 52.9 درصد رسید.

تداوم جدی سیاست‌های اقتصادی تعیین‌شده از سوی چین موجب شد این روند در سال 1952 ادامه یابد و رکورد رشد 72درصدی تجارت چین با این کشورها را ثبت نمود و تا سال‌های پایانی دهه پنجاه میلادی نیز رشد 70درصدی مناسبات اقتصادی را همچنان ثابت و محفوظ بدارد، با اجرای این سیاست تا حدی وضعیت اقتصادی چین بهبود پیدا کرد و عملاً فشار تحریم‌های ایالات متحده کاهش یافت.

چین و هند شرکای جدید روسیه

در سال‌های اخیر روسیه هم با توجه به گسترش روابط با کشور‌های همسو تلاش کرد از آسیب تحریم‌ کشور‌های غربی بکاهد، این کشور با افزایش روابط تجاری خود با کشور‌های همسو موفق شد از یک‌سو به‌واسطه منابع انرژی گسترده‌ای که دارد کشور‌های تحریم‌شونده را تحت فشار قرار دهد چرا که صادرات انرژی به کشور‌های متخاصم را محدود کرد و از طرفی با شناسایی شرکای جدید و بازارهای جدید روابط اقتصادی خود را استحکام ببخشد از جمله این بازارها می‌توان به چین و هند اشاره کرد.

در حالی که روسیه مجبور بود به‌دلیل حمله به اوکراین روابط تجاری خود را با اتحادیه اروپا کاهش دهد چین و هند را جایگزین آن‌ها کرد؛ در این شرایط هرچه روابط اقتصادی روسیه با اتحادیه اروپا کاهش پیدا می‌‌کرد روابط روسیه با چین و هند افزایش پیدا می‌کرد، تا حدی که در پایان سال 2025 تجارت میان چین و روسیه با رشد 2درصدی به بیش از 228 میلیارد دلار رسیده است که نشان از افزایش مبادلات دو کشور دارد،

این در حالی است که میزان تجارت میان این دو کشور در سال 2022 که تحریم‌های اتحادیه اروپا و آمریکا شدت بیشتری یافت تنها حدود 193 میلیار دلار بوده است، این آمار نشان می‌دهد با آغاز جنگ اوکراین مراودات روسیه با چین افزایش پیدا کرده است و احتمالاً این روند ادامه داشته باشد.

 تجارت روسیه با هند نیز به‌نسبت سال‌های گذشته افزایش داشته است و درپایان سال 2025 به بیش از 70 میلیارد دلار رسیده است که در این میان واردات روسیه به هند بیش از 66 میلیارد دلار است و صادرات هند به روسیه حدود 4 میلیارد دلار است، این در حالی است که حجم تجارت میان این دو کشور در سال 2022، 13 میلیارد دلار بوده است، به‌عبارتی با آغاز جنگ اوکراین تجارت میان دو کشور افزایش زیادی پیدا کرده است و این به‌معنی آن است که روسیه در پیدا کردن بازار جدیدی برای صادرات کالاهای خود موفق بوده است.

تجارت با آفریقا؛ لازم اما ناکافی

الگوی روسیه و البته چین  می‌تواند مورد توجه ایران هم قرار بگیرد و سیاستگذاران در قالب دیپلماسی اقتصادی به‌دنبال بازار‌های جدیدی برای محصولات ایرانی باشند، از جمله بازار‌ جدیدی که می‌تواند برای کالاهای ایرانی مقصد مناسبی باشد برخی از کشور‌های آفریقایی هستند چرا که بازار‌های مصرف بزرگی دارند و به میزان کمتری از تحریم‌های ایالات متحده آمریکا تبعیت می‌کنند در نتیجه می‌تواند به‌عنوان بازار جدیدی برای کالا‌های ایرانی مطرح باشد،

البته در این حوزه تلاش‌هایی هرچند به‌صورت جزئی صورت گرفته است؛ براساس آخرین آمار‌ها میزان تجارت ایران در 9ماهه امسال با 36 کشور آفریقایی به 940 میلیون دلار رسیده است؛ آماری که به‌نظر می‌رسد در صورت اراده سیاستگذاران می‌تواند افزایش پیدا کند.در پایان با توجه به وضعیت فعلی، دولت و سیاستگذاران اقتصادی می‌توانند با افزایش شرکای تجاری، صادرات کالا را افزایش دهند و درآمد‌های ارزی کشور افزایش پیدا کند، در شرایط فعلی سیاستگذار باید به‌دنبال خنثی‌سازی تحریم باشد چرا که منجر به افزایش قدرت اقتصادی کشور می‌شود.

منبع: تسنیم