به گزارش "گسترش تولید و تجارت" چگونگی تامین مالی بازسازی واحدهای صنعتی و تولیدی آسیب دیده از جنگ، پس از اعلام آتش بس و توقف جنگ تحمیلی ۴۰ روزه، به یکی از موضوعات اصلی دستگاههای اجرایی بویژه وزارتخانه های اقتصادی کشور تبدیل شد به طوری که هم وزارت اقتصاد و هم وزارت صمت برای شناسایی، برآورد و تامین مالی این بازسازی ها از همان روزهای نخست دست به کار شدند تا با استفاده از روش های در دسترس و سریع همچون منابع بانکی، این بازسازی ها را شتاب ببخشند.

از آنجا که سیاست دولت چهاردهم و وزارت اقتصاد فعال سازی سریعتر خطوط تولید برای جلوگیری از رکود و بیکاری بود، در این راستا با استفاده از تمامی ظرفیت‌های شبکه بانکی، استفاده از بازار سرمایه و بسیج شدن سایر نهادهای متولی، عملیات نجات و بازسازی واحدهای صنعتی و تجاری کلید خورد.

اکنون نگاهی به وضعیت بنگاه‌های آسیب دیده از جنگ رمضان (چهل روزه) نشان می‌دهد که بانک های دولتی و یا بانک هایی که بخشی از سهام آنها در اختیار دولت قرار دارد، توانسته اند با وجود تنگناهای مالی و ترازنامه ای، بخشی از درخواست ها برای پرداخت تسهیلات مورد نیاز صاحبان صنایع و تولیدگران را فراهم کنند.

بر اساس جداول وزارت اقتصاد، در مجموع ۱۲ بانک دولتی و نیمه دولتی پس از جنگ رمضان، حدود ۴۹۴ هزار میلیارد تومان ( ۴ هزار و ۹۳۷ میلیارد ریال) در قالب تسهیلات، ضمانت‌نامه‌ها و اعتبارات اسنادی برای احیای واحدهای آسیب‌دیده اختصاص داده اند که بخش عمده آن بر تامین سرمایه در گردش و بازسازی زنجیره‌های تامین متمرکز بوده است.

این تسهیلات از سوی بانک های ملی، ملت، سپه، صادرات ایران، تجارت، مسکن، کشاورزی، صنعت و معدن، رفاه کارگران، قرض الحسنه مهر ایران، توسعه تعاون و صندوق کارآفرینی امید پرداخت شده است که در این بین بانک های ملت به تنهایی بیش از ۸۰ درصد حجم ریالی تسهیلات را تامین کرده اند.

آمار تفکیکی عملکرد بانک‌های عامل نشان می‌دهد، مجموعاً ۹ هزار و ۹۹۶ فقره درخواست و تسهیلات در قالب‌های مختلف پرداخت شده که ساختار توزیع آن گویای تلاش سیستم بانکی برای ممانعت از توقف چرخ تولید است.

در همین راستا ۱۲ بانک اقدام به پرداخت تسهیلات کرده اند در این بین بانک‌های ملت به تنهایی ۴۳ درصد از تسهیلات را فراهم کرده که بخش اعظم آن مربوط به سرمایه در گردش واحدهای تولیدی بوده است.

جنگ بیش از ۷۸ همت خسارت به ۳۱۹۵ بنگاه تولیدی وارد کرد

البته باید به این نکته توجه داشت که پیش از پرداخت تسهیلات، بنگاهها و واحدهای تولیدی از منظر خسارت های وارده ابتدا در دو گروه «بنگاه هایی با هزینه تامین مالی کمتر از یک هزار میلیارد تومان» و «بنگاههایی با خسارت یک هزار میلیارد تومان و بیشتر» تقسیم بندی شدند.

در گروه نخست که بنگاههای با خسارت کمتر از هزار میلیارد تومان اختصاص داشت، در مجموع ۳۱۹۵ واحد تولیدی با مجموع خسارت وارده بالغ بر ۷۸.۵۲ هزار میلیارد تومان قرار داشتند که در این بین سهم بنگاه های بزرگ مقیاس که بین ۵۰۰ تا هزار میلیارد تومان خسارت دیده بودند، به ۴۷ واحد به ارزش ۳۰.۹۸ هزار میلیارد تومان رسید و در مجموع ۳۹.۵ درصد از کل بنگاه ها را شامل شدند.

این گزارش نشان می دهد که هزار و ۲۵۲ بنگاه در جنگ تحمیلی اخیر کمتر از یک میلیارد تومان خسارت دیده بودند که ۰.۳ درصد از کل خسارت ها را به خود اختصاص داده بودند اما بنگاههایی که بین یک تا ۱۰ میلیارد تومان در جنگ آسیب دیدند، بیشترین جامعه آماری را از نظر تعداد با ۱۲۳۳ واحد در اختیار داشتند که ۴.۴ درصد از خسارت ها متوجه این گروه از واحدهای تولیدی شده بود.

۶۸ واحد صنعتی بزرگ مقیاس ۱۰۸۹ همت در جنگ آسیب دید

بر اساس سازوکار طراحی‌شده در دستورالعمل اجرایی، بنگاه‌هایی که حجم خسارت و نیاز مالی آن‌ها بیش از یک‌هزار میلیارد تومان (یک همت) برآورد شده، جهت بررسی ویژه به «کمیته تخصصی تامین مالی بنگاه‌های بزرگ» ارجاع داده شده‌اند.

این گروه شامل ۶۸ بنگاه بزرگ و استراتژیک است که در مجموع متحمل یک‌هزار و ۸۹ هزار میلیارد تومان ( بیش از هزار همت) خسارت شده‌اند. همچنین خسارت بالای ۵۰ هزار میلیارد تومان شامل سه اَبَربنگاه است که به تنهایی ۸۳۱.۵ همت (۷۶.۳ درصد کل خسارت بنگاه‌های بزرگ) آسیب دیده‌اند.

همچنین هفت بنگاه در بازه خسارت بین ۱۰ تا ۵۰ هزار میلیارد تومان قرار دارند که مجموع خسارت آن‌ها ۱۰۳ هزار و ۸۰۰ میلیارد تومان (۹.۵ درصد) برآورد شده و هفت بنگاه دیگر نیز در محدوده ۵ تا ۱۰ هزار میلیارد تومان با ارزش زیان ۴۶ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان (۴.۳ درصد) گزارش شده‌اند.

مجموع این ۱۷ بنگاه که خسارت بالای پنج هزار میلیارد تومان دارند، در مجموع ۹۸۱ هزار و ۸۰۰ میلیارد تومان (بیش از ۹۰ درصد منابع مورد نیاز این بخش) را به خود اختصاص داده‌اند.

نیاز مالی ۱۰۷.۵ هزار میلیارد تومانی ۵۱ واحد بزرگ آسیب‌دیده برای بازگشت به تولید

بر اساس این گزارش، در لایه پایین‌تر بنگاه‌های بزرگ نشان می‌دهد که ۵۱ واحد تولیدی خسارتی بین یک تا ۵ هزار میلیارد تومان متحمل شده‌اند که سرجمع نیاز مالی آن‌ها ۱۰۷ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان اعلام شده است.

دولت بسته حمایتی ۸۰ هزار میلیارد تومانی را برای صیانت از اشتغال و حفظ فعالیت بنگاه‌های آسیب‌دیده اختصاص داده است که در همین راستا ۱۸ هزار میلیارد تومان پرونده به بانک‌های عامل معرفی شده که در نهایت بالغ بر ۶ هزار میلیارد تومان از این تسهیلات عملیاتی شده است.

دولت تامین مالی بنگاه‌های دارای خسارت کمتر از یک هزار میلیارد تومان را از طریق دستورالعمل نحوه تامین مالی نوسازی، بازسازی و احیای بنگاه های آسیب دیده توسط موسسه اعتباری اجرایی کرده است

همچنین برای بنگاه‌های بزرگ، «کمیته تخصصی تامین مالی» تشکیل شده تا تامین مالی بازسازی آن‌ها از طریق سوق دادن به بازار سرمایه کشور و کاهش فشار از شبکه بانکی کشور صورت بگیرد.طبق ضوابط اجرایی، ۱۷ بنگاه با خسارت بالای ۵ هزار میلیارد تومان (با مجموع خسارت ۹۸۱.۸ همت) موظف شده‌اند حداقل ۵۰ درصد از منابع موردنیاز خود را از طریق بازار سرمایه جذب کنند. همچنین برای ۵۱ بنگاه دارای خسارت ۱ تا ۵ هزار میلیارد تومان، استفاده از سقف تسهیلات و تعهدات بانکی مشروط به انتشار اوراق بدهی در بورس شده است تا فرایند احیای زیرساخت‌ها بدون تحمیل کسری یا ناترازی به شبکه بانکی به سرانجام برسد.

بیشترین بنگاه های آسیب دیده از لحاظ حوزه فعالیت

این گزارش نشان می دهد که بیشترین آسیب در ساخت وسایل نقلیه موتوری، تریلر و نیم ترلیر،صنایع شیمیایی، فلزی و معدنی، برق و الکترونیک و ساخت فلزات اساسی بوده است.همچنین سایر صنایع از جمله ساخت مایشین آلات و تجهیزات طبقه بندی نشده، ساخت محصلولات فلزی فابریکی به جز ماشین آلات و تجهیزات، ساخت محصولات لاستیک و پلاستکی، ساخت محصولات غذایی و سایر موارد بوده است.

صنایع مستقر در تهران در صدر استان های آسیب دیده از جنگ

بررسی میزان خسارت در استان ها نشان می دهد که از مجموع ۱۷ استان خسارت دیده در کشور، استان تهران با ۱۹ واحد صنعتی بیشترین آسیب را از جنگ تحمیلی چهل روزه محتمل شده است و پس از استان قم با ۹ واحد صنعتی و آذربایجان شرقی با ۶ استان در رده بعدی قرار گرفته است.

تعداد بنگاه های بسیار آسیب دیده به تفکیک خسارت در حوزه وزارت صنعت، معدن و تجارت نشان می دهد که در مجموع ۴۶ واحد تا چهار همت خسارت دیدند یعنی ۲۳ واحد صنعتی و تولیدی زیر ۲ همت و ۲۳ همت بین ۲ تا چهار همت خسارت را متحمل شدند یعنی بیشترین خسارت ها به واحدهای خرد و متوسط وارد شده است.

۱۲ واحد صنعتی مشمول بنگاه‌های بزرگ بالای هفت همت و ۱۰ واحد صنعتی نیز خسارت بین چهار تا هفت همتی را شامل شدند.