به گزارش "گسترش تولید و تجارت" در شرایطی که بخش صنعت و معدن ایران همزمان با افزایش هزینه‌های تولید، محدودیت‌های انرژی و تداوم نااطمینانی‌های اقتصاد کلان دست‌وپنجه نرم می‌کند، تازه‌ترین گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس از پایش بخش حقیقی اقتصاد در دی‌ماه 1404، تصویری دوگانه از وضعیت این بخش ارائه می‌دهد. داده‌های این پایش نشان می‌دهد اگرچه شاخص‌های تولید و فروش در مقایسه با مدت مشابه سال قبل همچنان در مسیر رشد حرکت می‌کنند، اما افت همزمان این شاخص‌ها نسبت به ماه قبل، نشانه‌ای از شکنندگی روند تولید و حساسیت بالای صنعت نسبت به متغیرهای بیرونی است. بررسی‌های انجام‌شده در این گزارش مرکز پژوهش‌ها حاکی از آن است که تداوم این نوسانات می‌تواند چشم‌انداز کوتاه‌مدت فعالیت‌های صنعتی را با ابهام بیشتری مواجه کند.

بر اساس نتایج این گزارش، شاخص تولید و فروش شرکت‌های صنعتی و معدنی بورسی در دی‌ماه 1404 نسبت به دی‌ماه سال گذشته افزایش یافته است

موضوعی که نشان می‌دهد بخشی از صنایع کشور توانسته‌اند در مقیاس سالانه، سطح فعالیت خود را نسبت به سال قبل بهبود دهند. این رشد عمدتاً متاثر از عملکرد برخی رشته‌فعالیت‌های بزرگ و اثرگذار بوده است؛ صنایعی مانند خودرو و قطعات، فلزات پایه و صنایع شیمیایی که به دلیل سهم بالاتر در وزن شاخص کل، نقش تعیین‌کننده‌ای در جهت‌دهی به روند کلی صنعت دارند.

تصویر ماهانه صنعت روایت متفاوتی دارد

شاخص تولید و فروش در دی‌ماه نسبت به آذرماه کاهش را تجربه کرده و این افت در بسیاری از رشته‌فعالیت‌ها قابل مشاهده است. کاهش همزمان تولید و فروش نسبت به ماه قبل، از نگاه تحلیلگران می‌تواند حاصل ترکیبی از عوامل فصلی، محدودیت در تامین انرژی، افزایش هزینه نهاده‌های تولید و احتیاط تولیدکنندگان در مواجهه با نااطمینانی‌های اقتصادی باشد؛ عواملی که موجب شده بخشی از بنگاه‌ها برنامه تولید و عرضه خود را با محافظه‌کاری بیشتری تنظیم کنند.

در میان رشته‌فعالیت‌ها، صنعت خودرو و قطعات اگرچه در مقایسه سالانه همچنان از رشد برخوردار است، اما در مقیاس ماهانه با کاهش شاخص تولید و فروش مواجه شده است

وضعیت مشابهی در صنایع شیمیایی به‌جز دارو و همچنین فلزات پایه دیده می‌شود؛ صنایعی که در ماه‌های گذشته از پیشران‌های رشد صنعتی به شمار می‌رفتند، اما در دی‌ماه نشانه‌هایی از افت یا توقف موقت رشد در آن‌ها مشاهده شده است. این همزمانی افت در چند رشته‌فعالیت مهم، حاکی از آن است که کاهش ماهانه شاخص‌ها صرفاً یک نوسان محدود نیست و می‌تواند ریشه در شرایط عمومی حاکم بر فضای تولید داشته باشد.

در کنار تحولات تولید و فروش، روند قیمت‌ها نیز بر پیچیدگی وضعیت صنعت افزوده است

شاخص قیمت شرکت‌های صنعتی بورسی در دی‌ماه رشد قابل توجهی نسبت به ماه قبل ثبت کرده و تورم نقطه‌به‌نقطه قیمت‌های صنعتی همچنان در سطوح بالا قرار دارد. افزایش مداوم قیمت‌ها، از یک‌سو فشار هزینه‌ای بر تولیدکنندگان را تشدید می‌کند و از سوی دیگر، در صورت انتقال به زنجیره مصرف، می‌تواند به تداوم فشار تورمی در اقتصاد منجر شود. این وضعیت، حاشیه سود بنگاه‌ها و انگیزه سرمایه‌گذاری جدید را تحت تاثیر قرار داده و برنامه‌ریزی بلندمدت تولید را با دشواری همراه کرده است.

با وجود افت ماهانه شاخص‌ها، بررسی میانگین متحرک سه‌ماهه تولید و فروش نشان می‌دهد که روند کلی صنعت هنوز وارد فاز رکودی عمیق نشده و در سطحی نسبتاً باثبات در نوسان است

این موضوع بیانگر آن است که کاهش ثبت‌شده در دی‌ماه لزوماً به معنای تغییر جهت اساسی در مسیر صنعت نیست، اما در صورت تداوم، می‌تواند به تضعیف روند رشد سالانه منجر شود. در مجموع، تصویر ارائه‌شده از بخش صنعت و معدن در دی‌ماه 1404 نشان می‌دهد اقتصاد صنعتی کشور در نقطه‌ای میانی قرار گرفته است؛ از یک‌سو نشانه‌هایی از تاب‌آوری و رشد سالانه دیده می‌شود و از سوی دیگر، افت‌های ماهانه و فشارهای هزینه‌ای، پایداری این رشد را با تردید مواجه کرده است. کارشناسان معتقدند تداوم فعالیت صنعتی در مسیر باثبات، بیش از هر چیز به کاهش نااطمینانی‌ها، ثبات سیاست‌های اقتصادی و فراهم شدن شرایط قابل پیش‌بینی برای تولیدکنندگان وابسته است؛ عواملی که می‌توانند رشد موجود را از یک بهبود مقطعی، به روندی پایدار تبدیل کنند.

منبع: تسنیم