چالش‌های راه‌اندازی بنگاه صنعتی بررسی شد؛ حفره بوروکراتیک در مسیر تولید
تولید در ایران پیش از آنکه با کمبود سرمایه متوقف شود، در پیچ‌وخم مجوزها معطل می‌ماند. مسیر راه‌اندازی یک بنگاه صنعتی از جواز تا بهره‌برداری، زمان مشخص و قابل پیش‌بینی ندارد. صف کارشناسی، تعدد دستگاه‌های تصمیم‌گیر و تغییر مقررات، زمان اجرای پروژه را افزایش می‌دهد و در شرایط تورمی، هزینه سرمایه‌گذاری را بالا می‌برد. فاصله میان شمار جوازهای تاسیس و پروانه‌های بهره‌برداری نیز بخشی از این شکاف را نشان می‌دهد. فعالان صنعتی تاکید دارند که تسهیل تولید، علاوه بر کوتاه شدن فرآیند، به ثبات و پیش‌بینی‌پذیری مسیر اداری نیاز دارد.
به گزارش "گسترش تولید و تجارت" راه‌اندازی یک بنگاه صنعتی در ایران تنها به تامین سرمایه، خرید ماشین‌آلات و آماده‌سازی خط تولید ختم نمی‌شود؛ بخش مهمی از مسیر سرمایه‌گذاری در رفت‌وآمد میان دستگاه‌های مختلف، انتظار برای صدور مجوز، کارشناسی و پاسخ‌گویی نهادهای اداری سپری می‌شود. تجربه صنعتگران نشان می‌دهد این فرآیند محدود به مرحله تاسیس نیست، بلکه پس از آغاز تولید نیز ادامه پیدا می‌کند. در شرایطی که تولید متاثر از متغیرهای کلان اقتصادی است که بی‌ثبات هستند، مساله زمانی پیچیده‌تر می‌شود که زمان انجام این فرآیندهای اداری و بوروکراسی، برای سرمایه‌گذار قابل پیش‌بینی نباشد.
طولانی شدن مسیر شروع یک فعالیت اقتصادی به معنای افزایش فاصله میان «تصمیم سرمایه‌گذاری» و «بازدهی سرمایه» است
هرچه این فاصله بیشتر شود، سرمایه مدت طولانی‌تری خارج از چرخه تولید می‌ماند و هزینه فرصت آن افزایش پیدا می‌کند. در اقتصادی که همزمان با تورم بالا، نوسان قیمت تجهیزات و نااطمینانی نسبت به مقررات مواجه است، زمان‌بر شدن فرآیندهای اداری می‌تواند بر محاسبات اولیه پروژه نیز اثر بگذارد. به این ترتیب، بوروکراسی فقط یک هزینه اداری برای بنگاه نیست؛ بخشی از هزینه واقعی سرمایه‌گذاری است که می‌تواند بر امکان‌پذیری پروژه، زمان ورود به مدار تولید و تصمیم سرمایه‌گذار برای توسعه فعالیت اثر بگذارد.
۱۴ سال در پیچ‌وخم اداری
مومنعلی خزائی، فعال صنعتی، در گفت‌وگو با «دنیای‌اقتصاد» با اشاره به تجربه خود از فرآیندهای اداری در بخش تولید گفت: فعالیت صنعتی او از سال ۱۳۸۶ آغاز شده و در نخستین گام، برای دریافت زمین اقدام کرده است. به گفته او، صدور جواز تاسیس تا سال ۱۳۹۰ به طول انجامید و در این فاصله، حساب بانکی حقوقی ایجاد و ماشین‌آلات خریداری شد. یک سال بعد نیز واحد به مرحله بهره‌برداری رسید.
خزائی با اشاره به ادامه‌دار بودن برخی فرآیندهای اداری اظهار کرد: با وجود گذشت سال‌ها از آغاز فعالیت، همچنان درگیر موضوع تغییر کاربری زمین است و حدود ۱۴ سال است که این مساله ادامه دارد. به گفته او، این تجربه نشان می‌دهد که بخشی از مسائل بوروکراتیک صرفا به مرحله راه‌اندازی واحد صنعتی محدود نمی‌شود و ممکن است سال‌ها پس از آغاز تولید نیز ادامه پیدا کند. او همچنین به دشواری‌های اخیر برای واردات ماشین‌آلات اشاره کرد و گفت: حدود دو سال درگیر فرآیند واردات ماشین‌آلات بوده و اکنون نیز نزدیک به 6ماه است که ماشین‌آلات به گمرک رسیده، اما پاسخ روشنی از بانک مرکزی دریافت نشده است. خزائی افزود: در شرایط فعلی که اقتصاد با تبعات جنگ نیز مواجه است، باقی ماندن ماشین‌آلات در گمرک برای چنین مدت طولانی، هزینه و بلاتکلیفی بیشتری به تولیدکننده تحمیل می‌کند.
این صنعتگر که در حوزه صنایع غذایی فعالیت دارد، بخش دیگری از مشکلات را ناشی از تغییرات مداوم سیاست‌ها دانست
او گفت: تصمیمات ناگهانی در حوزه مقررات می‌تواند مستقیما بر فعالیت واحدهای تولیدی اثر بگذارد. خزائی با اشاره به تصمیمات اخیر وزارت جهاد کشاورزی درباره دانه‌های روغنی و کنجاله اظهار کرد که این تغییرات، به گفته او، فعالیت بخشی را که حدود ۲۰ هزار نفر به‌طور مستقیم در آن مشغول هستند، برای حدود دو ماه متوقف کرده است. او تاکید کرد: تولیدکننده علاوه بر مواجهه با فرآیندهای طولانی اداری، به ثبات مقررات نیز نیاز دارد. تصمیماتی که بدون پیش‌بینی‌پذیری و فرصت تطبیق اتخاذ شوند، می‌توانند در کنار بوروکراسی، هزینه دیگری به فعالیت صنعتی تحمیل کنند. خزائی در عین حال از صدور آنچه «مجوز بی‌نام» خواند برای برخی متقاضیان انتقاد کرد و این وضعیت را در کنار طولانی بودن مسیرهای اداری برای برخی تولیدکنندگان، محل پرسش دانست.
منبع: دنیای اقتصاد
