اهمیت اقتصاد دریامحور از یک شعار توسعه‌ای به یک ضرورت راهبردی برای اقتصاد ایران

به گزارش "گسترش تولید و تجارت" در روزهایی که بخشی از شبکه حمل‌ونقل کشور تحت تاثیر تحولات امنیتی و اختلال در مسیرهای ترانزیتی ناشی از تنش و جنگ در تنگه هرمز قرار گرفت، بخش دریایی کشور توانست بخش مهمی از جریان تجارت، صادرات و تامین کالا را حفظ کند. این تجربه بار دیگر اهمیت اقتصاد دریامحور را از یک شعار توسعه‌ای به یک ضرورت راهبردی برای اقتصاد ایران تبدیل کرد.با این حال، کارشناسان معتقدند که فاصله قابل توجهی میان سیاست‌های ابلاغی و اجرای واقعی توسعه دریامحور در کشور وجود دارد؛ فاصله‌ای که در شرایط بحرانی بیش از هر زمان دیگری خود را نشان می‌دهد.

مدیران هنوز اقتصاد دریا را نمی‌شناسند

حسن‌رضا صفری رئیس انجمن مهندسی دریایی ایران معتقد است که بخش مهمی از مدیران اجرایی کشور هنوز شناخت دقیقی از سیاست‌های کلی توسعه دریامحور ندارند.به گفته وی، هر قانون یا سند راهبردی برای موفقیت نیازمند سه رکن قانون‌گذاری، آموزش و اجرای صحیح است، اما در ایران معمولاً حلقه آموزش و ترویج پس از تصویب قوانین مورد غفلت قرار می‌گیرد و همین موضوع اجرای سیاست‌ها را با مشکل مواجه می‌کند.صفری تاکید می‌کند بسیاری از مدیران صرفاً از اهمیت دریا و اقتصاد دریاپایه سخن می‌گویند، اما مشخص نیست هر دستگاه اجرایی چه برنامه‌ای برای تحقق این اهداف و چه سهمی در اجرای سیاست‌های دریامحور بر عهده دارد.

 

 

 

جنگ، اهمیت دریا را یادآوری کرد

 

فعالان حوزه دریایی معتقدند تحولات اخیر نشان داد که حمل‌ونقل دریایی و بنادر کشور می‌توانند در شرایط بحران نقش ستون فقرات تجارت خارجی ایران را ایفا کنند.به گفته کارشناسان، فعالان بخش خصوصی دریایی در روزهای پرتنش اخیر بدون دریافت حمایت‌های ویژه، خدمات لجستیکی و حمل کالا را ادامه دادند و از توقف کامل جریان تجارت جلوگیری کردند؛ موضوعی که اهمیت تاب‌آوری اقتصاد مبتنی بر دریا را بیش از گذشته نمایان ساخت.

 

سهم ناچیز ایران از اقتصاد بزرگ دریا

 

برآوردهای جهانی نشان می‌دهد که ارزش دارایی‌ها و فعالیت‌های اقتصادی مرتبط با دریا بیش از ۲۴ تریلیون دلار است و حجم اقتصاد دریا در جهان با سرعت بالایی در حال رشد است.در همین حال، آبزی‌پروری اکنون حدود ۵۸ درصد نیاز بازار جهانی به ماهی را تامین می‌کند و یکی از سریع‌ترین بخش‌های اقتصادی مرتبط با دریا محسوب می‌شود.این در حالی است که ایران با حدود ۵۸۰۰ کیلومتر نوار ساحلی و نزدیک به ۱۹۰ هزار کیلومتر مربع گستره دریایی، ظرفیت کم‌نظیری برای توسعه صنایع بندری، کشتیرانی، شیلات، گردشگری دریایی و ترانزیت کالا در اختیار دارد.با وجود این مزیت‌ها، سهم اقتصاد دریا در تولید ناخالص داخلی کشور همچنان فاصله زیادی با ظرفیت‌های واقعی دارد.

 

 

تنگه هرمز؛ فرصت یا چالش؟

 

کارشناسان معتقدند که جایگاه ژئوپلیتیکی ایران و موقعیت راهبردی تنگه هرمز می‌تواند به یکی از مهم‌ترین مزیت‌های اقتصادی کشور تبدیل شود؛ البته به شرط آنکه سیاست‌گذاری‌ها بر پایه مطالعات کارشناسی و ملاحظات اقتصادی و امنیتی انجام شود.از نگاه فعالان این حوزه، توسعه بنادر، تقویت ناوگان دریایی، افزایش مشارکت بخش خصوصی و تکمیل زیرساخت‌های لجستیکی می‌تواند ایران را به یکی از بازیگران اصلی اقتصاد دریایی منطقه تبدیل کند.